6 Şubat 2023 tarihinde Kahramanmaraş merkezli meydana gelen ve 11 ili yerle bir eden depremlerin üzerinden uzun bir süre geçmesine rağmen, bölgenin ekonomik ve sosyal toparlanması tamamlanamadı.
En az 53 bin kişinin yaşamını yitirdiği, yaklaşık 2,2 milyon kişinin yerinden edildiği depremlerin ardından konutların önemli bir bölümü hala tamamlanmazken, sanayi üretimi ve ihracat da deprem öncesindeki seviyelere ulaşamadı.
TSKB RAPOR YAYIMLADI
Türkiye Sınai Kalkınma Bankası (TSKB), depremden etkilenen 11 ili ziyaret ederek bölgenin mevcut durumuna ilişkin kapsamlı bir değerlendirme raporu hazırladı.
Raporda, yeniden inşa faaliyetlerinin kısa vadede ekonomik hareketlilik yarattığına dikkat çekilirken, bunun kalıcı bir toparlanma anlamına gelmediği vurgulandı.
Raporda şu değerlendirmeye yer verildi:
“Yeniden inşa faaliyetlerinin sağladığı kısa vadeli ekonomik canlılık ile bölgenin yatırım, üretim ve yaşam merkezi olarak kalıcı biçimde yeniden güç kazanmasını birbirinden ayırmak gerekiyor. Çünkü inşaat kaynaklı büyüme tek başına bölgenin uzun vadeli çekiciliğinin geri dönmesi sonucunu üretmiyor.”
SANAYİNİN EKONOMİDEKİ PAYI GERİLEDİ
TSKB’nin tespitlerine göre deprem bölgesinde istihdam yapısı büyük şirketler lehine değişirken, sanayinin bölge ekonomisindeki ağırlığı da azaldı.
Raporda, sanayinin ekonomi içindeki payının deprem öncesindeki yüzde 29,5 seviyesinden yüzde 19,6’ya gerilediği belirtilerek “Üretim kapasitesindeki toparlanmanın inşaat kaynaklı hızlı yeniden inşa süreciyle desteklendiği, sanayi tarafında ise aynı ölçüde güçlü bir geri dönüşün henüz gerçekleşmediği anlaşılıyor.” değerlendirmesi yapıldı.
İHRACAT DA DEPREM ÖNCESİ SEVİYEYE ULAŞAMADI
Raporda ihracat verilerine de yer verildi. TSKB ekonomistleri, deprem bölgesinin Türkiye’nin toplam ihracatı içindeki payının deprem sonrasında gerilediğini ve aradan geçen zamana rağmen henüz eski seviyesine dönemediğini belirtti.
“YÜRÜNMESİ GEREKEN YOL BİTMEDİ”
TSKB, kalıcı toparlanmanın yalnızca fiziksel altyapının yeniden kurulmasıyla mümkün olmayacağını vurguladı.
Raporda, okul, hastane ve sosyal yaşam alanlarını kapsayan yaşam altyapısının güçlendirilmesi, insan kaynağının desteklenmesi ve yeni yatırımların bölgesel ekosistem oluşturacak şekilde planlanması gerektiği ifade edildi.
TSKB Direktörü Dr. Burcu Ünüvar ise bölgenin mevcut durumunu, “Yol alınmış ama hedefe varmak için yürünmesi gereken yol bitmemiş” sözleriyle değerlendirdi.
TCMB: DEPREM SONRASI KİRALAR YÜKSELDİ
Deprem bölgesine ilişkin bir diğer çalışma ise Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından yayımlandı.
“Konut Piyasası Baskıları ve Deprem Sonrası Yerinden Edilme: 2023 Türkiye Depremlerinden Bulgular” başlıklı araştırmada, 6 Şubat depremlerinin yaklaşık 1,4 milyon konutta hasara yol açtığı ve 2,2 milyon kişinin yerinden edildiği belirtildi.
Araştırmada, depremlerin ardından deprem bölgesi dışındaki 70 ilde konut kiralarının kısa sürede yaklaşık yüzde 6 arttığı, buna karşın ticari gayrimenkul kiralarında ise belirgin bir değişim yaşanmadığı kaydedildi.
